Martin Vargic: Artık Devletler Yok, Şirketler Var

Martin Vargic Slovakya’da yaşayan bir grafik tasarımcı. Sidney Lumet’in Network’ünde dünyaya söylediği gibi artık devletlerin değil, şirketlerin; milletlerin değil para birimlerinin olduğu yeni modern dünyayı, yazılım ve donanım şirketleri üzerinden barok bir haritayla resmetti. Vargic, ‘Gerçekliği fark ettirmek için yeni dünyayı, eski usulle resmettim’ diyor.

Matrix’in o unutulmaz konusu hepimizin aklındadır. Gerçekliğin bir üst katmanında sanal bir gerçeklik yaşıyoruz artık. Bizim neslimiz gerçek olmadığını biliyor ancak yeni nesiller bu sanal gerçekliğe gözlerini açtıkları için tüm sahiciliği buradan ibaret sanıyor. Gerçek olmayan ama başka bir gerçekliğin de olmadığı o sınırsız dünyadan söz ediyoruz; internetten! Büyülü, cazibeli, global dünya söyleminin tam da onun aracılığıyla gerçekleştiği sanal bir illüzyon internet… Martin Vargic, işte bu büyülü ve sınırsız dünyayı eski dünyanın ifade tarzıyla resmediyor. Fotoğrafının yayınlanmasını istemeyen bu Slovakyalı ile yeni dünya ve yeni dünyanın haritası üzerine konuştuk.

İŞTE YENİ GERÇEK DÜNYA

kuzey batı detay

90’lı yılların hemen başından itibaren, ücretsiz köleler olarak çalışarak veri üretip birlikte büyüttüğümüz sanal dünya 2000’li yılların bu ilk çeyreğinde o kadar büyüdü ki kendisinden başka her şeyi görüntü alanımızdan uzaklaştırdı. Bu yeni sanal dünya o kadar girift, o kadar karmaşık ki onu anlamak ya da onun içinde yaşayabilmek için bazı yöntemlere ihtiyacımız var. İşte Slovak tasarımcı Martin Vargic tam olarak bu noktada, kendisinden daha önceki sanal dünya kılavuzlarının izini sürerek bir harita fikrine ulaştı. Sonuçta ortaya alt metninde ‘gerçek dünyayı unutmayın’ diyen barok stil bir haritayla karşımıza çıktı.

Aslında Vargic, amatör bir tasarımcı. Slovakya’da yaşıyor ve internetin oluşturduğu yeni dünyayı barok bir stille resmediyor. Çizdiği dünya haritasını, sürekli güncelleyen ve ilgi aralıklarına göre onları haritasında konumlandıran Vargic, yeni dünya haritasını iki ana kıtadan oluşturmuş. Doğu ve Batı. Kendisinin deyişiyle eski ve yeni dünyalar… Eski dünyada yazılım ve oyun şirketleri yer alırken, haritanın yeni dünyasında Facebook ve Google gibi büyük imparatorluklar, sosyal ağlar ve bloglar yer alıyor.

GOOGLE İMPARATORLUĞU

Haritanın görece en büyük sınırları, dünyanın bir çok ülkesinde internetin neredeyse kendisiyle özdeş olduğu Google’a ait. Google’ın satın aldığı, YouTube’da Google İmparatorluğu’nun topraklarında büyük bir yer işgal ediyor. Vargic’in dünya haritasının Batı kanadında yoğunlukla sosyal ağ siteleri yer alıyor, Linkedin, Pinterest, Facebook, Twitter’in yanı sıra Yahoo ve Bing gibi arama motorları da burada.  Oyunlar, torrent siteleri ve video paylaşım siteleri de burada. Haritanın Doğu tarafında ise CNN, BBC ve NYTimes gibi dünyaca ünlü haber siteleri yer alıyor. İnternetin ilklerinden Microsoft’un da haritanın bu bölümünde yer aldığını belirtmek gerek.

 YUSUF GENÇ

Bir dünya haritası çizdiniz fakat bu alışık olmadığımız bir harita. İnternetin yenidünya haritası… Fikir zihninizde ilk nasıl oluştu?

Harita işi ile ilgilenmem 2 yıl önce başladı ve hızla vazgeçemediğim bir hobim haline geldi, fakat bununla birlikte uzun zaman önce dijital sanat ve tasarımcılıkla ilgilenmiştim. İnternet haritası orijinalinde Randal Munroe imzalı xkcd isimli karikatür ve çizgi roman sitesindeki Online Topluluklar Haritasından esinlenerek ortaya çıktı açıkçası. Bu harita ilk kez 2007 yılında yayınlandı ve tüm büyük online topluluklar bu haritada büyüklüklerine ve veri trafiklerine göre konumlandırıldı.

Sidney Lumet’in 1976 yapımı Network filminden ‘artık devletler yok şirketler var, milletler yok para birimleri var’ diye bir replik hatırlıyorum. Sizin haritanızı görünce aklıma bu geldi…

Kesinlikle doğru olan bir şeyden söz ediyorsun. Bence benim haritam da tam olarak bununla örtüşüyor. Özelikle küreselleşen modern zamanlarda… Devletlerden daha büyük yazılım ve donanım şirketlerinden söz ediyoruz uzun zamandır. Ben bunu somutlaştırdım, haritaya aktardım. Benim gözümden ‘dünya aslında nasıl’ sorusunun yanıtı.

ESKİYE KARŞI TUTKUM VAR

Peki, neden barok bir harita? Sonuçta bu modern dünyaya ilişkin bir harita, siz yüzyıllar öncesinin tarzıyla ifade ediyorsunuz bunu?

Eskiye karşı bir tutkum var benim. Eskiyi seviyorum. Eski anlatım tarzları, modern anlatım tarzlarından daha sıcak geliyor bana, eskide beni çeken bir şey var. Barok stil haritalar da bu sevgimden kaynaklanıyor. Asıl hedefim modern zamanlara dekoratif bir geleneksellik getirmekti, internet üzerinden gösterilen ilgiye bakınca başardığımı da görüyorum. Bugünün küresel modern dünyasını, dünün anlatım tarzıyla gösterdim. Modern, yenidünyayı çizdim ama eski dünyanın fark edilmesini de istedim. Barok işte!

Haritadaki her büyük puntoyla yazılan isim, bir devlet gibi değil mi? İçerisinde illeri, eyaletleri var…

Her web sitesi ve/veya şirket haritada kendi bölgelerinde yer alıyor. Şirketler, web siteleri ve en popüler kullanıcılar tarafından sağlanan çeşitli hizmetler, şehirler ile tasvir ediliyor. Başkentler ise bu şirketlerin ya da web sitelerinin CEO’ları ve kurucularının adlarını taşıyor. İçinde yaşadığımız ve insanların büyük kısmının ‘gerçek’ kabul ettikleri bu çılgın dünyaya uygun… Mevcut haritalarda bilirsiniz, insan isimleri, milletlerin tarihindeki önemli kahramanlar falan şehre ya da bölgeye isim olarak verilir. Ben de bunu kendi haritama uyguladım…

BİZİM GERÇEK DÜNYAMIZ BU

Konumlandırma ve tasnifi de açmanızı isteyeceğim, haritanız gerçek dünya gibi değil. Gerçek dünyada beş kıta var, sizin haritanız iki ana kıtadan oluşuyor? Mesela Apple neden güney doğuda ya da Facebook neden kuzey batıda? Bunu neye göre belirlediniz?

Sizin de söylediğiniz gibi haritayı çizerken kendine özgü iki parçaya böldüm. Bu benimle ilgili bir şey. Haritanın doğu tarafındaki kıta, ‘Eski Dünya’ olarak tasvir ettiğim dünya… Çeşitli bilgi ve teknoloji (IT), yazılım şirketleri ve gerçek hayatla iç içe olan web sitelerini içeriyor bu bölüm. Dikkatli inceleyenler de görecektir. Batı tarafındaki kıta ise Yeni Dünya olarak tasvir ettiğim yer… Bu kıtanın içeriğini de sosyal ağlar, arama motorları, bloglar, oyun siteleri ve video sağlayıcı siteler (Youtube, vimeo vb.) oluşturuyor. Ayrıca yetişkinlere yönelik web siteleri ve internet suçlarıyla ilgili web siteleri de Doğu kıtasında yani Eski Dünya diye adlandırdığımız yerde yer alıyor. İki kıta bir çeşit arama motoruyla birbirine bağlanmıştır, tüm bu veri akışları da NSA tarafından yakından görüntüleniyor. Kabul edin ya da etmeyin, işte bizim gerçek dünyamız budur.

Sadece yazılım ve donanım şirketleri yok haritada. Oyunlardan, sosyal medya araçlarına, torrent sitelerinden haber sitelerine kadar çok sayıda başlık var. Neyi dâhil edip neyi dâhil etmeyeceğinizi neye göre belirlediniz?

Harita, en geniş alanlarda faaliyet gösteren en çarpıcı, dikkat çeken ya da ilgi uyandıran şirket ve web sitelerinden oluşuyor. Sanal gerçekliğimizi bu sanal dünyaya ‘gerçeklikle’ doğrudan aktardım bu anlamda. Google’un dev bir imparatorluk olduğunu kim inkâr edebilir ki? Buradaki haritada yer alma kriterleri ise ziyaretçileri, kullanıcıları ve tabii ki gelirlerine göre haritada yer alıyorlar.

Bu haritayı güncellemeniz de gerekecek… Güncelleme nasıl olacak?

Evet, benim için de önemli bir başlık bu. Haritayı sürekli dinamik olarak yaşaması için her ay güncellenecek şekilde ve sürekli yüzlerce web sitesi ve hizmet içerecek formda tutmaya gayret ediyorum zaten. Biriktirince ilk kez yapmak gibi zor olur.

Önümüzdeki günlerde benzer başka projeler çıkacak mı?

Hâlihazırda birçok büyük proje üzerinde çalışıyorum, bunlar arasında cinsel kalıplara ilişkin bir harita veya çeşitli tarihi haritalar yer alıyor. En erken bitecek çalışmamı halcyonmaps.com sitesinde görebilirsiniz.

İNTERNET ÇAĞINA ŞAHİTLİK EDİYORUZ

İnternetin büyük dünyasında imkânları tükenen ve kullanımı bitip çöpe giden şeyler de var. Onları dünyanızdan nasıl atacaksınız? Belki bir internetin uzay’ı mı gerekli?

Bence internet tamamen toplumun ve batı insanının birçoğunun hayatına girmiş durumunda. Daha da gelişmiş bir geleceğe doğal bir ilerlemeyi izliyoruz. Bu çağın insanı olarak buna şahitlik ediyoruz.

Sanal dünya haritanızın kenarlarında lagend’ler var. Oralara neleri koydunuz? O metinlerde ne var?

Haritaya mümkün olduğunca çok bilgi yerleştirmek istedim. Bu yüzden ana poster tarafına 4 tane mini bilgilendirme haritası yerleştirmek istedim ve tabii çeşitli yazı panelleri yer alsın istedim. Bunlar haritanın daha iyi okunması için gerekli bilgilendirmeler.

Sanal dünya haritasının tam kuzey kutbu merkezinde wikileaks var…

Ben Assange ve tabii ki Wikileaks’in hayranıyım ve kuzey bölgesinin bunun için en ideal yer olduğunu düşündüm. Kuzey bölgesi harika bir yer ve ben de Wikileaks hayranı olduğum için onlar kuzeydeler.